لاتاری ایرانخودرو امروز شنبه ۲۹ آذر به پایان میرسد؛ طرحی که بهدلیل شکاف عمیق قیمت کارخانه و بازار، عملاً از یک مسیر فروش خودرو به سازوکاری شبیه لاتاری اقتصادی تبدیل شده و میلیونها متقاضی را به صف ثبتنام کشانده است.
وقتی خرید خودرو به رؤیای چند دهساله تبدیل میشود
در اغلب کشورهای جهان، خرید یک خودروی طبقه متوسط با چند ماه تا چند سال پسانداز امکانپذیر است. اما در ایران، این زمان به چند دهه میرسد؛ عددی که بهروشنی از افت شدید قدرت خرید خانوارها حکایت دارد.
این تصویر نشان میدهد مسئله اصلی بازار خودرو صرفاً افزایش قیمت نیست، بلکه بیارزش شدن درآمدها در برابر تورم مزمن است.
شکاف قیمت کارخانه و بازار؛ چرا همه به ثبتنام هجوم میآورند؟
عامل اصلی صفهای میلیونی ثبتنام، اختلاف قابلتوجه میان قیمت کارخانه و بازار آزاد است. در برخی خودروهای داخلی، این شکاف به ۳۰ تا بیش از ۵۰ درصد میرسد؛ اختلافی که خودرو را از کالای مصرفی به ابزار سودگیری بدون زحمت تبدیل کرده است.
آیا خودرو واقعاً گران شده است؟
پاسخ کوتاه این است: پول بیارزش شده است.
در اقتصادی که تورم مزمن دارد، همه کالاها—از مواد غذایی تا داراییها—همزمان با کاهش ارزش پول، افزایش قیمت را تجربه میکنند. خودرو نیز از این قاعده مستثنی نیست.
چرا خودروسازان با وجود قیمتهای بالا زیاندهاند؟
بررسی هزینههای تولید نشان میدهد بخش بزرگی از نهادههای خودرو—از فولاد و آلومینیوم گرفته تا مواد پلیمری و قطعات—بهطور مستقیم یا غیرمستقیم دلاری هستند. افزایش نرخ ارز در کنار قیمتگذاری دستوری باعث شده خودروسازان با وجود فروش بالا، همچنان با زیان انباشته مواجه باشند.
زمان هم به بخشی از هزینه خرید خودرو تبدیل شده است
در بازار خودرو ایران، فقط پول هزینه نمیشود؛ زمان هم هزینه دارد. افزایش مدت انتظار برای تحویل خودروهای داخلی، خود به عاملی برای تشدید فضای لاتاریگونه بازار تبدیل شده است.
جمعبندی
لاتاری ایرانخودرو تنها یک طرح فروش نیست؛ نماد بازاری است که در آن تورم، قیمتگذاری دستوری و افت قدرت خرید به هم گره خوردهاند. تا زمانی که ثبات پولی، اصلاح سازوکار قیمتگذاری و بهبود محیط کسبوکار محقق نشود، صفهای میلیونی ثبتنام ادامه خواهد داشت و خودرو در ایران بیش از آنکه کالای مصرفی باشد، بلیت شانس باقی میماند.
